Böbrek Naklinde Doku Uyumu Şart Mı

Her insanda üçü anneden, üçü de babadan altı doku grubu bulunuyor.

En ideal nakil, hepsinin de uyması. Doğrusu bu çok zor.6’da 6 uyum, tek yumurta ikizlerinde, bazen de diğer kardeşler görülüyor. Akrabalık bağı olmayanlar arasındaki tam doku uyumu bir hayli uzak ihtimal. Günümüzde yarım doku uyumu ile yani üç dokunun uymasında bile nakillere sıcak bakılıyor.

Son yıllarda, böbrek naklinde doku uyumu yarımın altında iken, hatta yokken de canlı vericili nakiller yapılmaya başlamıştır. Günümüzde böbrek naklinde en çok bu konu konuşulmaya başladı. Acaba böbrek naklinde doku uyumu şart mı? Doku uyumlu nakillerle arada fark var mı? Uyumsuz doku nakli yolunu açmak organ ticaretine yol açar mı?

Ülkemizde en çok organ nakli Akdeniz Üniversitesi Hastanesinde yapılmaktadır. Geçtiğimiz yıl 600 naklin 175’i bu hastane de yapılmıştır. 2005’de 200 rakamı aşılırsa, hastane Avrupa’nın en büyük organ nakli merkezi olacaktır. Hastanenin Organ Nakli Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Alper Demirbaş, merkezlerinde 5 yıldır yarım doku uyumunun altında ve doku uyumsuz nakiller yaptıklarını belirterek” Böbrek naklinde doku uyumu tam olduğu zaman sonuçlar en iyidir. Doku uyumu sayısı azaldıkça başarı oranı düşer. Ancak temel kanıtımız şu; Herkesin tek yumurta ikizi, uygun kardeşi ya da anne babası yok. Ama diyalize giriyorlar. O halde doku uyumsuz böbrek nakillerinin sonuçlarını, böbrek naklinde doku uyumu tam olan nakillerle değil de diyaliz hastalarının sonuçlarıyla karşılaştırmalıyız.”

Demirbaş’a göre, doku uyumsuz ve doku uyumlu nakiller arasında 5 yıllık süre sonunda % 13 ya da, % 15’lik böbrek performans farkı ortaya çıkıyor. Bu diyaliz ile kıyaslandığı zaman küçük bir fark. Doku uyumu olmadan nakillerin dünyanın her tarafında yapıldığını söyleyen Demirbaş’ın Amerika’ya dayandırarak verdiği rakamlara göre bu ülkede canlı vericili nakillerin yüzde 20’si doku uyumsuz.

Demirbaş’ın böbrek naklinde doku uyumu olmadan, nakli ısrarla savunmasının en temel sebebi, yaşam kalitesinin yanında süresindeki artış oranı. Yine ABD’de 100 bin civarında hasta üzerinde yapılan araştırmalarda, 20-24 yaş grubundaki kişilerin diyaliz tedavisi ile 12 yıl yaşadıklarını, böbrek nakli ile ise bu sürenin 34 yıla çıkabileceği ortaya konulmuş. Demirbaş,” Bütün yaş gruplarında nakil, diyalize göre üç kat fazla yaşam süresi sunar.” demektedir.

Böbrek Nakli Nasıl Gerçekleşir

Kadavradan Böbrek Nakli:

Böbrek nakli ameliyatında, beyin ölümü gerçekleşmiş olan vericiden böbrek çıkarılır ve 4 derece altında soğuk ortamda nakil edileceği kişi için bekler. Kadavradan böbrek nakli, zamana karşı bir yarış içinde yapılır. Böbreği çok bekletmeden ameliyatı gerçekleştirmek gerekir. Bu sebeple böbrek nakli operasyonu gün ortası, gece yarısı fark etmez. İlk fırsatta gerçekleşmesi gerekir. 24 saati geçerse böbreğin hemen çalışmaya başlamama riski vardır.

Nakil esnasında nakil yapılacak kişi ameliyata hazırlanırken, böbrek özel paketinden çıkarılır damarlar dikilecek şekilde hazırlanır ve ameliyat gerçekleşir.

Canlıdan böbrek nakli:

Canlıdan böbrek naklinde böbrek, sevdiğine hayat hediyesi veren bir kişinin armağanıdır. Kadavra böbrek nakli ameliyatı gibi, acil şekilde değil, planlı bir şekilde yapılan ameliyattır. Planlandığı gibi önce verici olan kişi ameliyata alınır ve verici ameliyatı başlar. Vericinin ameliyatının ilk aşaması yapılırken, alıcı ameliyathaneye alınır. Verici ameliyatında böbrek çıkarılma durumuna gelindiğinde, alıcı da böbreğin takılması aşamasına gelir. Böbrek çıkartıldığı vücuttan nakledilen vücuda geçerken kansız kaldığı bu süre kısa olmalıdır.

Böbrek nakli ameliyatı günü, alıcı ve vericinin yaşamış olduğu en değerli gündür. Alıcı ve verici ameliyat için odalarında beklerken onlara anestezik ilaç verilir. Bu şekilde ameliyathaneye rahat girmeleri sağlanır. Ameliyata ilk olarak verici alınır. Yaklaşık bir saat sonra alıcı ameliyata alınır. Alıcı ameliyathaneye odasına alınınca ilk olarak anestezi ilaçları damardan verilir ve bundan sonra artık hiçbir şey hissetmeyecektir. Alıcı uykuya dalınca ilk olarak idrar sondası takılır. Boyundan da ince bir kateter takılır. Alıcı da, genellikle böbrek sağ alt kadrana takılır. Burada yapılan 10-15 cm uzunluğundaki oblik seyirli kesiden karına girilir. Karın içi organları koruyan karın zarı açılmadan büyük damarlar uygun şekilde hazırlanır.

Canlı vericiden gelen böbrek, ameliyat alanına alınır. Alıcının iliak damarlarının her iki ucuna klemp konularak burada ki kan akımı durdurulur. Böbreğin damarlarının çapına göre uygun teknikle bir delik açılır. Böbrek uygun şekilde dikilir. İşlemler bittiğinde böbreğin ilk andaki sağlıklı dolaşım görünümü ve idrar yapmaya kısa sürede başlaması böbrek naklinin başarılı olduğunun önemli göstergesidir.

Böbrek nakli ameliyatı sonrası, 12 saat zor geçecek bir zamandır. Böbrek vericisi ertesi gün kendini iyi hisseder. Genellikle 2-3 gün sonra kendilerini eve gidecek kadar iyi hissederler. Böbrek nakli yapılan kişi ise 5-6 gün hastanede yatar. Bağışıklık baskılayıcı tedavi aldığı için gereklidir.

Böbrek Nakli Sırasına Nasıl Girilir

Organ yetmezliğinin günümüz şartlarında tek tedavi yöntemi organ naklidir. Türkiye’de pek çok organ ve dokunun nakli başarı ile sağlanmaktadır. Sevindirici olan, mevcut hastalık için riskler olsa da bir tedavi imkânı vardır ve ülkemizde bu tedaviye ulaşılacak pek çok hastane bulunmaktadır.

Bu konuda sorun, nakil yapılacak olan böbreğin bulunmasında ki sıkıntıdır. Yakın akrabalardan böbrek verecek bir verici bulunmaz ise, kadavra beklemekten başka seçenek kalmaz. Kadavradan nakil işlemi; Trafik kazaları, beyin kanaması, primer beyin tümörü gibi sebeplerle beyin ölümü gerçekleşen hastaların yakınları tarafından organlar bağışlanırsa mümkün olmaktadır. Maalesef ülkemizde organ bağışı istenen seviyede değildir. Son yıllarda Sağlık Bakanlığı, nakil merkezleri ve sivil toplum örgütlerinin çalışması ile toplumun organ bağışına bakışı olumlu şekilde etkilenmiş ve organ bağışında belli bir artış sağlanmıştır. Toplumda bir gün kendisinin, ya da yakınının da organ bekleyebileceği bilinci artmıştır.

Doktorlar tarafından böbrek nakli gerektiği hastaya söylendikten sonra, hasta için iki tane seçenek kalmaktadır.

  1. Kadavradan böbrek nakli
  2. Canlı vericili böbrek nakli

Eğer ki canlı verici yoksa veya mevcut vericiler (kan grubu uyumsuzluğu, Cross-Match uyumsuzluğu, ileri yaş, hepatit B veya hepatit C gibi) uygun değilse kadavradan böbrek nakli sırasına yazılmak tek seçenek olarak kalmaktadır.

Bu durumda Türkiye’de herhangi bir böbrek nakil merkezine başvurarak ulusal böbrek nakli sırasına kayıt yaptırılır ve hastaya uygun olan böbrek için beklemek gerekir.

Ulusal böbrek bekleme listesinde kayıtlı olmayan hastalar, kadavradan böbrek nakli olamazlar.

Böbrek nakli sırasına kayıt yaptırmak için başvurulan merkeze, hastanın elinde bulunan, mevcut tetkikler ile müracaat edilir. Merkezin böbrek nakli ekibi hasta için gerekli olacak tetkikleri yapar ve kayıt için organ nakli koordinatörlüğüne yönlendirir. Hasta diyalize giriyorsa(diyalize girme sürelerinin puanlaması için)hastaların diyalize ilk başlama tarihlerini belirten belgeyi, kayıtlı olacakları nakil merkezine sunması ve nakil merkezinin de bu belgeyi hasta dosyasına eklemesi gerekir.

Ulusal Böbrek Bekleme Listesine kayıt esnasında hastadan, T.C.kimliği, tetkikler, diyaliz belgesi ve organ çıkması durumunda hastaya ulaşılacak olan iletişim numaraları istenmektedir. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayan kişiler böbrek nakli sırasına alınmamaktadır.

Böbrek Nakli Nerede Yaptırabilirim

Son dönem böbrek yetmezliğinin en uygun tedavi şekli böbrek naklidir.

Böbrek transplantasyonunda iki organ kaynağı vardır.

  1. Canlı verici
  2. Kadavra

Hastanelerin organ nakli kliniğine başvuru yapan böbrek yetmezliği hastası olan kişiler, canlıdan ya da kadavradan böbrek nakli için öncelikle organ nakli cerrahı ile tanışırlar. Organ nakli cerrahı tarafından olası riskler konuşulur, tıbbi tetkikler ve operasyon ile ilgili hasta ve hastanın ailesine detaylı bir şekilde bilgi verilir.

Hastanelere canlıdan böbrek nakli için başvuran alıcı ve verici, ya da kadavradan böbrek nakli için başvuran alıcı, organ nakli doktoru tarafından, böbrek naklinde hazırlık aşamalarına başlamak için nakil koordinatörü ile tanıştırılır. Hastaneye başvuruyu yaptıktan sonra yaklaşık bir hafta içerisinde hazırlıklar tamamlanır.

Canlıdan organ nakli, alıcının en az iki yıldan beri fiilen birlikte yaşadığı eşi, dördüncü dereceye kadar (dördüncü derece dâhil) kan ve kayın hısımlarından yapılabilir.

Dördüncü derece dışındaki başvurular il sağlık müdürlüğünde kurulan Etik Kurulunda değerlendirilir. Etik Kurulda iki haftada bir kez toplanarak hastaları değerlendirir. Kurulda onay alan hastaların ameliyatları planlanarak hasta ve hasta yakınlarına bildirilir.

Koordinatörler tarafından getirmiş olduğunuz epikrizle (hastalık öyküsü) alınıp, resimler çekilir ve sonra hastaya ait bir dosya oluşturulur. Hastaya Nefroloji doktorundan randevu verilir. Diğer tetkiklerin yapılması için hastanın diyalizinin olmadığı bir gün, planı yapılarak hastaya verilecektir.

Nefrolog hastayı görür ve fizik muayenesi yaptıktan sonra mevcut olan tahlil ve tetkikleri değerlendirir. Gerekli olacak diğer tetkiklerin de yapılmasını isteyecektir. Gereken durumlarda hastayı takip ile görevli olan doktorla görüşüp bilgi paylaşımı yaparlar.

Kadavradan böbrek nakli için başvuran ve konsey tarafından karar verilen hastalar, organ Nakli Koordinatörü tarafından Ulusal bekleme listesine kaydı yapılır. Hastalar listeye kayıtları yapıldıktan sonra bilgi verilir. Altı ayda bir defa tetkikler yenilenerek liste devamlı yenilenir.

Ameliyatın ne zaman yapılacağı böbrek naklinin canlı vericiden ya da kadavra vericili olmasına göre değişmektedir.

Canlı vericili böbrek nakli için operasyonun tarihi önceden belirlenir, alıcı ve verici bir gün önceden hastaneye yatırılır.

Böbrek Nakli İçin Başvuru Nasıl Yapılır

 T.C. Sağlık bakanlığı 28.06.2004 tarih ve 4690 sayılı onay ile yürürlüğe giren yönetmeliğe göre: canlıdan organ ve doku nakli alıcının dördüncü dereceye kadar(dördüncü derece dâhil) kan ve kayın hısımlarından yapılabilecektir. Dördüncü derece hısımlık bağı ile ilgili olarak; Türk Medeni Kanununun 17. maddesinde kan hısımlığının derecesi, hısımları birbirine bağlayan doğum sayısıyla belli olur denmektedir.

Böbrek nakli için, başvurular naklin yapılacağı hastane başhekimliğince il sağlık müdürlüğüne yapılır. Nakil işleminin yapılacağı merkezde, böbrek nakli için, alıcı ve verici ile ilgili gerekli değerlendirmeler yapılarak aşağıdaki belgelerle birlikte Etik Komisyona başvurulur.

  1. Alıcı ve vericinin T.C. Kimlik numarası
  2. Vericinin mümeyyiz olduğuna dair rapor
  3. Vericiden alınmış, en az iki tanıklı hekim onaylı muvafakat belgesi
  4. Verici ve alıcının hekim onaylı bilgilendirme formu
  5. Verici ve alıcının nâkile uygunluğunu bildiren sağlık raporu
  6. Alıcı ve vericinin yakınlığının nereden kaynaklandığını gösteren dilekçe ve mevcut ise ilgili belgeleri
  7. Alıcının ve vericinin gelir düzeyini gösteren beyanı
  8. Vericinin borcunun olup olmadığına dair beyanı
  9. Alıcının ve vericinin adres beyanı
  10. Komisyonun gerekli görmesi halinde ilgili diğer belgeler.

Etik Komisyon, il sağlık müdür yardımcısı başkanlığında aşağıdaki üyelerden oluşur;

  1. Valilikçe görevlendirilecek il emniyet müdür yardımcısı ya da kaçakçılık ve organize suçlarla mücadele şube müdürü
  2. Naklin yapılacağı hastane haricindeki kamu hastanesinden bir tabip
  3. Naklin yapılacağı hastane personelinden olmayan bir psikiyatri uzmanı
  4. Baro tarafından görevlendirilecek bir avukat
  5. Valilikçe görevlendirilecek bir sosyal hizmet uzmanı

Komisyonun sekretaryası il sağlık müdürlüğünce yürütülür. Komisyon 15 günde bir üye tamsayısının en az 2/3 çoğunluğu ile toplanır, gerekli gördüğü takdirde böbrek nakli için başvuran verici ve/veya alıcıyı ve akrabalarını dinler.

Komisyona sunulan bilgi ve belgelerin doğruluğunu araştırır, böbrek nakli için başvuran alıcı ve verici arasında etik ve yasal olmayan bir durumun bulunmadığı kanaati oluştuğunda naklin etik açıdan uygunluğuna karar verir. Kararlar üye tamsayısının 2/3 oy çoğunluğu ile alınır. Acil nakil gereken hasta için başvuru olması halinde Komisyon ivedilikle toplanır ve karar alır. Etik Komisyon kararları Türkiye Organ ve Doku Bilgi Sistemine kayıt edilir.

Böbrek Nakli İçin Gerekli Evraklar

T.C. Sağlık Bakanlığı 28.06.2004 tarih ve 4690 sayılı onay ile yürürlüğe giren yönetmeliğe göre; canlıdan organ ve doku nakli alıcının dördüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarından yapılabilecektir. Dördüncü derece hısımlık bağı ile ilgili olarak; Türk Medeni Kanununun 17. maddesinde kan hısımlığının derecesi, hısımları birbirine bağlayan doğum sayısıyla belli olur denmektedir.

Buna göre; kan hısımlığında kişinin akrabalık derecelerine göre;

  1. Derece akrabalar: Anne, baba, çocuk
  2. Derece akrabalar: Kardeş, dede, nine, torun
  3. Derece akrabalar: Amca, hala, dayı, teyze, yeğen
  4. Derece akrabalar: 3. derecedekilerin çocukları

Kayın hısımlığında ise kişinin eş tarafından akrabaları aynı şekilde derecelendirilmektedir.

Birinci Derece Sıhrî (Kayın) Akrabalar: Kayınvalide, kayınpeder, Yani kişinin eşinin annesi ve babası

İkinci Derece Sıhrî (Kayın) Akrabalar: Kişinin eşinin kardeşleri (kayın, baldız, görümce) Eşimizin dedesi, eşimizin ninesi

Üçüncü Derecede Kayın Hısımlar: Eşimizin kardeşinin çocukları yani eşimizin yeğenleri, diğer bir ifadeyle kayın, baldız ve görümce çocukları; eşin dayısı, amcası, halası, teyzesi

Dördüncü Derecede Kayın Hısımlar: Eşimizin 3. derece akrabalarının çocukları

Akrabalık dışı nakillerde:

Başvurular naklin yapılacağı hastane başhekimliğince il sağlık müdürlüğüne yapılır. Naklin yapılacağı merkezde alıcı ve verici ile ilgili gerekli değerlendirmeler yapılarak aşağıdaki belgelerle birlikte Etik Komisyona başvurulur.

  1. Alıcı ve vericinin T.C. Kimlik Numarası
  2. Vericinin mümeyyiz olduğuna dair rapor
  3. Vericiden alınmış, en az iki tanıklı hekim onaylı muvafakat belgesi
  4. Verici ve alıcının nâkile uygunluğunu bildiren sağlık raporu
  5. Verici ve alıcının hekim onaylı bilgilendirme formu
  6. Alıcı ve vericinin yakınlığının nereden kaynaklandığını gösteren dilekçe ve mevcut ise ilgili belgeleri
  7. Alıcının ve vericinin gelir düzeyini gösteren beyanı
  8. Vericinin borcunun olup olmadığına dair beyanı
  9. Alıcının ve vericinin adres beyanı
  10. Komisyonun gerekli görmesi halinde ilgili diğer belgeler.

Etik Komisyon, il sağlık müdür yardımcısı başkanlığında aşağıdaki üyelerden oluşur;

  1. Valilikçe görevlendirilecek il emniyet müdür yardımcısı ya da kaçakçılık ve organize suçlarla mücadele şube müdürü
  2. Naklin yapılacağı hastane haricindeki kamu hastanesinden bir tabip
  3. Naklin yapılacağı hastane personelinden olmayan bir psikiyatri uzmanı
  4. Baro tarafından görevlendirilecek bir avukat
  5. Valilikte görevlendirilecek bir sosyal hizmet uzmanı.

 

Böbrek Veren Kişinin Sağlığı

Böbreğini veren kişinin, ameliyat öncesi ve sonrası süreç hakkında detaylı bir şekilde bilgi sahibi olması gereklidir.

Böbreğini veren kişinin, bu ameliyattan hiçbir şekilde zarar görmemesi ve en kısa sürede normal hayata dönmesi birinci öncelik olmalıdır.

Böbreğini birini bağışlamaya karar veren vericinin, sağlığının zarar görmemesi için çok ayrıntılı incelemeler yapılır. Bu incelemeler esnasında vericiye zarar verecek en küçük bir şüphe duyulursa organ bağışı kabul edilmez ve durum verici ve yakınlarına bildirilir. Bundan sonra yapılması gereken başka bir gönüllü verici bulmak olacaktır.

Bugün için, uzun dönem böbrek verici takipleri sonucu açıkça ortaya çıkmıştır ki, böbrek vericisi olmaya uygun sıhhatli kişilerde, böbrek vermek yaşamı kısaltmamaktadır. Sağlıklarının bozulmasına sebep olmamaktadır. Aksine böbrek vericisinin hiçbir şikâyeti olmadığı halde, yapılan detaylı incelemelerde tespit edilen problemler erkenden tedavi edilmektedir. Böbrek vericisi olmaya engel durum bulunmayan adaylar organ merkezince uzun dönem takibe alınır, düzenli kontrol yapılarak sağlık standardı yükseltilir. Böbrek bağışladıkları süreçte, sağlık bilgileri artar, bağış yapmaya engel sosyal alışkanlıkları (sigara kullanımı, kilolu olma) düzenlenir, normal koşullarda değiştirmeyecekleri yaşam düzeylerini uzun dönemde daha sağlıklı olabilmelerini sağlayacak şekilde düzenleme imkânı olur.

Bütün bu gerçekler böbrek veren kişinin, ameliyatta hiçbir risk almadığı anlamına gelmez. En basit cerrahi girişimlerin bile, sıfır riskle gerçekleşmediği göz önüne alınınca, böbrek vericisinin de az bile olsa bir risk aldığı gerçektir. Hiçbir sağlık sorunu olmayan, sağlıklı bir kişinin düşük de olsa böyle bir riski alması, canlı vericili böbrek naklinin en hassas olduğu bir durumdur. Bu sebeple de canlı vericili böbrek naklinin gerçekleşmesinde verici adayını ciddi bir şekilde incelemeli, risk analizini doğru yapmalıdır. Aynı zamanda ameliyatın bilgili ve donanımlı bir merkezde yapılması son derece önem taşır.

Böbreğini veren kişinin, zarar görmemesi organ nakli merkezinin ana hedefi olmak zorunluluğu vardır.

Böbreğini veren kişi, tek böbrekli kaldıktan sonra tuz alımına dikkat etmek zorundadır. Kilo artışı da fazla olursa yüksek tansiyon sorunu ile karşılaşma sorunu ortaya çıkar.

Tek Böbrekliler Nelere Dikkat Etmeli

Tek böbrekle yaşamak, bazı kimseler için dünyaya gelmeleriyle beraber başlayan bir aşamadır. Bazı insanlar içinse hayatlarının belirli bir kısmının ardından, çeşitli sebepler dolayısıyla meydana gelen bir vaziyettir.

Böbrekler, idrar yöntemi ile atık ve zarar veren maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasını, tuz ve su arasındaki dengeyi ve kanın içindeki çeşitli minerallerin sabit şekilde tutulmasını sağlarlar. Sıhhatli tek böbrekte bu vazifeleri kolay bir şekilde yerine getirebilir. Tek böbreklilerin böbreği sıhhatli olursa, bu kişiler yaşamını eksiksiz ve rahat yaşama imkânına sahip olurlar.

Yaklaşık 750 kişiden bir tanesi tek böbrekli doğar. Doğuştan tek böbreklilerin görülme oranı, erkeklerde daha fazladır ve genellikle sol böbrek yokluğu söz konusudur. Bunun yanında bazı insanlar böbreklerinden biri, tıkanma, ur veya talihsiz bir kaza sonunda operasyon sonunda böbrek alınmak zorunda kalınabilir ya da böbreklerden bir tanesi böbrek nakli nedeni ile bağışlanmış olabilir. İki böbrekli doğarız ama salt ihtiyacımız bir böbrektir. Sağlıklı bir böbrek iki böbreğin yaptığı görevi kolay bir şekilde yerine getirebilir. Bir kişide iki böbreğinde yetmezlik olduğunda, yaşamını aynı ritmle devam ettirmesi amaçlı diyalize ya da böbrek nakline neden olacaktır.

Tek olan sağlıklı bir böbrek, süratli bir şekilde büyür ve çift halindeki böbrek boyutlarına göre daha büyük olur. Bundan dolayı tek böbrekler normal böbrekten daha büyük ve zor meydana geldiği için travmaya daha yatkın olurlar. Tek böbreklilerin kuvvetli temasların olduğu sporlardan kaçınmaları gerekir. Bu tip sporlara futbol, boks, güreş ve binicilik örnek olarak gösterilebilir. Bu sporlarla uğraşanların tek böbreklerini kaybetmelerinin önemli neticeler doğuracağını bilmeleri gerekir.

Tek böbreklilerin ve bir böbreği alınmak zorunda kalanların 25 yıl ardından idrarda yüksek protein seviyelerine ve böbrek fonksiyonlarında bir takım değişikliklere rastlanır. Hipertansiyon talepleri belli bir zaman sonra daha yüksek olmakla birlikte böbrek fonksiyonları hafif düzeydedir.

Tek böbreklilerin özel bir beslenme tarzına ya da perhiz yapmaya ihtiyaçları yoktur. Yılda bir defa idrar testi ve tansiyon ölçümü yapılmalıdır. Böbrek fonksiyonları sık aralıklarla kontrol edilmelidir.

Satılık Böbrek Arayanlar Böbrek Satın Alabilir Mi

İnternette insanlar böbreklerini satışa çıkartıyor. Böbreği için kimi 20 bin TL, kimi ise 150 bin TL istiyor. Yıllardır önlenemeyen organ ticareti sonunda internet ortamında da yapılmaya başlandı. Artık internette ev, araba ve iş ilanlarının yanına, “satılık böbrek arayanlar” ilanları da yer almaya başladı. Böbreklerini satmaya çalışanların büyük çoğunluğu gençlerden oluşmakta. İlanlarda ismini vermeyen bu insanlara email veya telefon ile ulaşılıyor.

Türkiye’de organ satışı yasaktır. Bundan dolayı “Satılık böbrek arayanlar” ilanları, ev, araba ve iş ilanları arasına sıkıştırılıyor. İşi o kadar ileri götürüyorlar ki böbrek tahlil sonuçlarını bile vermekteler. Organlarını satanlar arasında İstanbul öncelikli olarak yer almaktadır. Hepsinin de bahaneleri aynı; Maddi sıkıntı, kimi okul masraflarını, kimi de mevcut borçlarını kapatmak için böbreğini satmak istediğini söylüyorlar.

Yasalarımıza göre organ satmak için ilan verenlerin (satılık böbrek arayanlar) ve bunu yayınlayanların en az 1 yıla kadar cezası vardır. Organını satan, alan veya aracılık edene 9 yıla kadar hapis cezası vardır. Ticareti yapılıyorsa 15 yıla kadar ceza vardır.

Satılık böbrek ilanlarından bazıları:

“37 yaşındayım. Hiçbir sağlık sorunum yoktur. Bugüne dek aspirin dahi kullanmadım. Oldukça sağlıklıyım. Kan grubum B Rh+ böbreğimi 250 bin TL karşılığında satıyorum. Pazarlık yoktur.”

“Merhaba, böbreğimin birini satmak istiyorum 120 bin TL’ye… Sağlık sorunum yoktur. Yaşım 31. Maddi sıkıntılar yüzünden yapacak bir şeyim kalmadı. Çok zor durumdayım. Acil bunu yapmam gerek. İhtiyaç sahibi olanlar lütfen acil yardım edin.”

Ankara Barosu Sağlık Kurulu Başkanı Berna Özpınar, internet üzerinden gerçekleştirilen bu satışın tamamen yasa dışı olduğunu vurgulayarak şunları söyledi: “Bir kişinin rızası dışında olsa dahi bir organın menfaat karşılığı satılması suç olarak tanımlanmıştır. Akraba dışında iki kimsenin birbirine alıcı-verici olması ancak her ilin sağlık müdürlüğü bünyesinde gerçekleştirilen ve iki komisyonca uygun bulunmasıyla mümkün olan bir şey. Böyle bir komisyon kararı olmadan operasyon hukuka uygun değil. Hekim yönünden de soruna sebep olacak bir şey, ortada menfaat sağlayan kişi ve satan kişi için de suç vardır. Suçun örgütlü hali için 8-15 yıl ceza öngörülmüştür.”

Böbrek Veren Kişi Kaç Günde İyileşir

Böbrek naklinde amaç, çalışan bir böbrekle hastayı bağımsız hale getirmek, yaşam kalitesini artırmak, normal hayatına devam etmesini sağlamaktır.

Verici olmanın faydaları:

*Ailenizden herhangi birinin sağlığına kavuşma şansı vardır.

*Kardeşinizin, çocuğunuzun ya da eşinizin haftada 3 kere hemodiyalize girmesi ya da günde 4 kere periton değişimi yapması, arada hastalanması ve zaman içinde bunların sıklaşması, şiddetinin artması, bunlara bağlı olarak da, sağlık ve psikolojisinin bozulması bütün aile bireyleri için sıkıntılı durumdur.

*Böbrek veren kişinin hasta ve ailesinin yaşam kalitesini artırma şansı olacaktır.

*Böbrek veren kişiye tüm tıbbi testler ayrıntılı olarak yapılır, sonra son kararı tüm hekimlerin bulunduğu bir konsey verir. Verici olma ya da olamama kararını hiçbir hekim tek olarak veremez.

*Burada amaç ailede iki hasta değil, sağlıklı iki aile bireyi oluşturmaktır.

Her ameliyatta olduğu gibi böbrek vericisi olmanın da ameliyat riski vardır. Bundan dolayı hiç kimse ameliyatın % 100 başarılı olacağı garantisini veremez. Bununla beraber ameliyat riski, safra kesesi, fıtık v.s gibi basit ameliyatlar gibidir.

Ameliyattan sonraki birkaç gün kesi yerinde ağrı oluşur. Böbrek veren kişi genellikle ameliyatın 4. gününde hastaneden taburcu olur. Beş gün içinde normal yaşama döner.

Ameliyattan, aylar ya da yıllar sonra böbrek veren kişinin tansiyonunda bir miktar yükselme olabilir. Bu tansiyon yükselmesi nakil öncesi tansiyon yükselmesi ile aynı orandadır.

Ameliyat günü önce böbrek veren kişi, sonra böbrek alıcısı ameliyata alınır. Ameliyattan önce böbrek vericisi, sonra ise böbrek alıcısı çıkar. Alıcı ile verici ameliyat sonrası odalarına alınarak, sık bir şekilde tansiyon, ateş ve nabız takipleri yapılır. İdrar ve kan tahlilleri devamlı yapılır.

Ameliyat sonrası 8 saat ağızdan herhangi bir yiyecek ve içecek alınmaz.

Ameliyat sonrası en zor geçecek zaman ilk 12 saattir. Böbreğini, böbrek nakli ameliyatı ile yakınına bağışlamış olan bir verici ertesi gün kendini küçük ameliyat kesileri sayesinde oldukça iyi hisseder. Böbrek veren kişi genellikle ikince ve üçüncü gün kendisini evine gidebilecek kadar iyi hisseder. Aynı durum alıcı içinde geçerlidir.